अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026: कोणाला मिळणार 2 लाखांची कर्जमाफी?
महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील कर्जबाजारी शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी “पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026” जाहीर केली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना जास्तीत जास्त 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी दिली जाणार आहे. तसेच नियमितपणे पीक कर्जाची परतफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना 50 हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर लाभ देखील देण्यात येणार आहे.
राज्य मंत्रिमंडळाने 2 जून 2026 रोजी या योजनेला मंजुरी दिली असून लाखो शेतकऱ्यांना याचा फायदा होणार आहे.
कर्जमाफीसाठी कोण पात्र आहे?
खालील अटी पूर्ण करणाऱ्या शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळू शकतो.
1) पीक कर्ज कालावधी
1 एप्रिल 2019 ते 31 मार्च 2025 या कालावधीत घेतलेले अल्पमुदत पीक कर्ज असावे.
2) थकीत कर्ज
30 सप्टेंबर 2025 रोजी कर्ज थकीत असणे आवश्यक आहे.
3) परतफेड न केलेले कर्ज
31 मार्च 2026 पर्यंत संबंधित कर्जाची परतफेड झालेली नसावी.
4) कर्ज मर्यादा
एक किंवा अधिक बँकांमधील एकूण थकीत कर्ज (मुद्दल + व्याज) 2 लाख रुपयांपर्यंत असल्यास पूर्ण कर्जमाफी मिळेल.
5) जमिनीची अट नाही
या योजनेसाठी शेतकऱ्याकडे किती जमीन आहे यावर कोणतीही मर्यादा ठेवलेली नाही.
किती कर्ज माफ होणार?
पात्र शेतकऱ्यांच्या एकूण थकीत कर्जावर जास्तीत जास्त 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी मिळणार आहे.
उदाहरण:
- थकीत कर्ज ₹80,000 असल्यास पूर्ण ₹80,000 माफ
- थकीत कर्ज ₹1.50 लाख असल्यास पूर्ण ₹1.50 लाख माफ
- थकीत कर्ज ₹2 लाख असल्यास पूर्ण ₹2 लाख माफ
आधीच्या कर्जमाफीचा लाभ घेतलेल्यांसाठी नियम
ज्या शेतकऱ्यांनी महात्मा ज्योतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2019 चा लाभ घेतला आहे, त्यांच्यासाठी विशेष नियम लागू आहेत.
अशा शेतकऱ्यांना या योजनेत जास्तीत जास्त 50 हजार रुपयांपर्यंत कर्जमाफी मिळेल.
पुनर्गठित (Restructured) कर्जालाही लाभ
अनेक शेतकऱ्यांचे पीक कर्ज पुनर्गठित करून मध्यम मुदत कर्जामध्ये रूपांतरित करण्यात आले होते.
अशा पुनर्गठित किंवा फेरपुनर्गठित कर्जाच्या थकीत हप्त्यांनाही या योजनेचा लाभ मिळणार आहे.
2 लाखांपेक्षा जास्त कर्ज असेल तर?
ज्या शेतकऱ्यांचे थकीत कर्ज 2 लाख रुपयांपेक्षा जास्त आहे, त्यांच्यासाठी “एकवेळ समझोता योजना (OTS)” लागू करण्यात आली आहे.
उदाहरण
जर एखाद्या शेतकऱ्याचे थकीत कर्ज ₹3 लाख असेल तर,
- प्रथम ₹1 लाख स्वतः भरावे लागेल.
- उर्वरित ₹2 लाखांवर कर्जमाफीचा लाभ मिळेल.
ही अतिरिक्त रक्कम भरण्यासाठी 31 मार्च 2027 पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे.
नियमित कर्ज फेडणाऱ्या शेतकऱ्यांना 50 हजार रुपये
सरकारने वेळेत कर्ज फेडणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही प्रोत्साहन देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
कोण पात्र?
2022-23, 2023-24 आणि 2024-25 या तीन आर्थिक वर्षांपैकी कोणत्याही दोन वर्षांत पीक कर्ज घेऊन नियमानुसार वेळेत परतफेड केलेली असावी.
तसेच,
2025-26 आणि 2026-27 या वर्षांतील घेतलेले पीक कर्जही वेळेत फेडणे आवश्यक आहे.
प्रोत्साहनपर लाभ किती मिळेल?
पात्र शेतकऱ्यांना जास्तीत जास्त ₹50,000 पर्यंत लाभ मिळेल.
जर संबंधित वर्षात घेतलेले पीक कर्ज ₹50,000 पेक्षा कमी असेल तर,
- प्रत्यक्ष भरलेली रक्कम किंवा
- किमान ₹5,000
यापैकी लागू होणारी रक्कम देण्यात येईल.
कोणत्या बँकांचे कर्ज पात्र आहे?
खालील संस्थांकडून घेतलेले पीक कर्ज या योजनेसाठी पात्र राहील.
- राष्ट्रीयकृत बँका
- खाजगी बँका
- प्रादेशिक ग्रामीण बँका
- जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका
- प्राथमिक कृषी पतपुरवठा सहकारी संस्था
आधार आणि AgriStack नोंदणी आवश्यक
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी:
- आधार प्रमाणीकरण आवश्यक
- AgriStack पोर्टलवर नोंदणी आवश्यक
ही अट सर्व पात्र शेतकऱ्यांसाठी बंधनकारक आहे.
कोण अपात्र असतील?
खालील व्यक्तींना या योजनेचा लाभ मिळणार नाही.
लोकप्रतिनिधी
- विद्यमान किंवा माजी मंत्री
- आमदार
- खासदार
- विधान परिषद सदस्य
- जिल्हा परिषद सदस्य
- पंचायत समिती सदस्य
- नगरसेवक
सरकारी कर्मचारी
महिन्याला ₹25,000 पेक्षा जास्त वेतन घेणारे:
- केंद्र सरकार कर्मचारी
- राज्य सरकार कर्मचारी
- सार्वजनिक उपक्रमातील कर्मचारी
आयकर भरणारे
शेतीबाह्य उत्पन्नावर आयकर भरणाऱ्या व्यक्ती.
निवृत्तीवेतनधारक
महिन्याला ₹25,000 पेक्षा जास्त पेन्शन घेणारे (माजी सैनिक वगळता).
सहकारी संस्थांचे पदाधिकारी
- साखर कारखाने
- नागरी सहकारी बँका
- जिल्हा बँका
- दूध संघ
- सूतगिरण्या
यांचे पदाधिकारी आणि ₹25,000 पेक्षा जास्त वेतन घेणारे कर्मचारी.
अर्ज प्रक्रिया कशी असेल?
सरकारने स्पष्ट केले आहे की संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन पद्धतीने राबवली जाईल.
यासाठी स्वतंत्र पोर्टल तयार करण्यात येणार असून अर्ज, पडताळणी आणि लाभ वितरण ही सर्व प्रक्रिया डिजिटल स्वरूपात होणार आहे.
महत्त्वाच्या तारखा
| बाब | तारीख |
|---|---|
| पात्र कर्ज कालावधी | 01 एप्रिल 2019 ते 31 मार्च 2025 |
| कर्ज थकीत असण्याची तारीख | 30 सप्टेंबर 2025 |
| परतफेड न झालेली असावी | 31 मार्च 2026 पर्यंत |
| OTS अंतर्गत रक्कम भरण्याची अंतिम मुदत | 31 मार्च 2027 |
निष्कर्ष
पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026 ही राज्यातील कर्जबाजारी शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा ठरणार आहे. पात्र शेतकऱ्यांना 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी मिळणार असून नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही 50 हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर लाभ दिला जाणार आहे.
योजनेचे सविस्तर मार्गदर्शक सूचना आणि ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया लवकरच शासनाकडून जाहीर केली जाण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सर्व शेतकऱ्यांनी आधार प्रमाणीकरण आणि AgriStack नोंदणी पूर्ण करून ठेवावी.